Okan Bilge : Digiscoping



DIGISCOPING




Digiscoping tekniği 2000’li yılların başında Laurence Poh adlı Malezyalı bir kuş gözlemci ve fotoğrafçısı tarafından geliştirilmiş. Kuş gözlemi için sürekli yanında teleskopuyla dolaşan Poh, çok uzakta ağaca konmuş bir yırtıcının ayırıcı tanımını yapamayınca yanındaki Olympus C-900 Zoom kamerayı teleskopun okülerine dayayarak fotoğrafını çekmiş ve bir anlamda “Digiscoping’in babası” sıfatını hak etmiştir. Bu makine ile mükemmellikten çok uzak, kötü sayılabilecek kalitede fotoğraf elde edilebilmesi üzerine, tekniği geliştirme çabaları içerisindeyken aynı yıl piyasaya sunulan Nikon CoolPix 950 sorunların büyük bölümünü halletmiş. Bu makine hareketli gövde yapısı, internal netleme, diyafram öncelikli mod ve daha birçok özelliği ile digiscoping tekniğinin gereklerini karşılamaktaydı. İlk zamanlar Poh fotoğraf makinesini kendi el yapımı adaptörleri ile teleskopa monte ederken, günümüzde gittikçe artan oranlarda büyük firmalar kendi adaptörlerini üretir oldular. Hatta bazı firmalar (örn. Nikon) gerek kompakt gerekse D-SLR fotoğraf makineleri ile teleskoplarını birleştiren orijinal adaptörlerin seri üretimine geçtiler. Şu anda internette neredeyse her makinenin her teleskopa uygunluğunu sağlayabilecek adaptörler ve mekanizmalar mevcut.



Ülkemizde pek yaygın olmayan bu teknik aslında yurt dışında, özellikle kuş gözlemciler arasında oldukça popüler. Peki neden?



Yine yurt içinde pek fazla sayıda olmasa da, yurt dışındaki kuş gözlemcilerinin çoğunun gözlem sırasında kullandığı bir teleskopu var. Genellikle de iyi kalitedeler. Dolayısıyla donanımın büyük bir bölümü zaten ellerinde mevcut. Yapacakları tek şey bir kompakt makine almak ve bunu teleskoplarına tutturmak! D-SLR donanımları ile kıyaslandığında oldukça masrafsız sayılabilecek bir ekipmanla 1700 – 2800 mm’lik büyütmeye eşdeğer bir fotoğraf makinesine sahip oluyorlar.



Digiscoping tekniğinin en belli başlı sorunları şöyle:



Vignetting: yani fotoğrafın merkezinden kenarlara doğru gittikçe artan parlaklık, netlik ve renk doygunluk kayıpları. En önemli nedeni ise digiscoping tekniğine uygun olmayan fotoğraf makinesi seçimi. Genel kullanım için seçilen kompakt makineler büyük objektifli ve geniş açılı iken bu teknik için olumsuz özelliklerdir. Vignetting sorununun iki önemli sebebinden birisi fotoğraf makinesinin objektifinin teleskopun okülerinden (exit pupil değerinden) daha geniş çapa sahip olması, diğeri ise okülerin “eye relief” değerinden daha uzakta konumlanmış olmasıdır. Bu nedenle digiscoping için küçük objektifli makineler tercih edilir. Ancak, küçük objektifli ve yüksek zoomlu bazı “cep” makineleri hareketli objektiflere sahip olduklarından zoom değerinin yükseltilmesi ile beraber objektifin okülerden uzaklaşması ile vignetting sorunu yine ortaya çıkacaktır. Bu problemi aşmanın en iyi yolu donanımı oluştururken birbiriyle uyumlu seçimlerin yapılmasıdır. Ancak, eldeki donanımı değerlendirmek isteyip de vignetting sorunu ile karşılaşanlara önerim, digital ortamda fotoğraf işleme programlarından birisini (örn. Photoshop) kullanarak ve boyut kaybını göze alarak fotoğrafı kırpmaktır.



Kaliteli fotoğrafta birden fazla etkenin rol oynadığı bu teknikte başlıca maddeler şunlar:



1- Fotoğraf makinesi (FM):



DS ilk denemelerinde bu iş için uygun olan FM’leri nikon coolpix 900 serisi gibi, bugüne göre düşük pikselli makinelerdi. Bugünlere birçok firma üstün özelliklere sahip kompakt makineler yapmaktalar ve 10 mp ve üzerinde çözünürlüğe ulaşmaktalar.



DS için makine seçerken,



-En az 4.0 mp çözünürlükte olmalı. 6 ve üzeri mp tercih edilmeli çünkü bir miktar kırpma mutlaka gerekecektir ve görüntü kalitesinden minumum kayıp yüksek mp ile sağlanabilir.



-Optik zoom değeri çok fazla olmamalı. Bunun sebeplerinden bir tanesi DS te en sık rastlanan sorun olan “vignetting” yani kenarlarda oluşan siyah gölgelenmedir. Optik zoom ile bu gölgelenme tamamen ortadan kalkabildiği gibi yüksek optik zoomlarda yeniden oluşabilmektedir. Bu nedenle 3x-4x makineler tercih edilir.



-FM objektif çapının, kullanılacak teleskopun okuler (eyepiece, EP) çapından büyük olmaması hatta küçük olması gerekir. Bu şekilde vignetting’in büyük ölçüde önüne geçilmiş olur.



-FM teknik özellikleri DSLR makinelere yakın olmalıdır. İyi kalitede yüksek ASA çekime, manuel kullanıma uygun olmalı. Çünkü DS tekniğinde mevcut ışık oldukça azalarak FM ne ulaşır. Zaten çok yüksek yakınlaştırma değerlerine ulaşılan bu teknikte bir de ışık sorunu yaşanırsa net fotoğraf almak güçleşir.



-Yeri gelmişken eklemek gerekir. Harici flaş takılabilen makineler ile ışık problemi bir oranda telafi edilebilmektedir.



-Hareketli ve büyük LCD ekran tercih sebebidir, özellikle açılı teleskop kullanılacaksa ( ben vizörü kullanmayı tercih ediyorum). Netliği manuel olarak yapacağınızdan görüntü detaylarının iyi izlenmesi için büyük LCD ekran ya da çok iyi çözünürlüklü vizöre sahip bir makine olmalıdır. Bazı DS kullanıcıları LCD ekran üzerine büyüteç takarak bu sorunu halletmektedir.




-Bazı markaların sunduğu uzaktan kumanda (remote control) bazı durumlarda çok işe yaramaktadır. Yine remote control’un eş zamanlı çalışır olması tercih sebebidir –ki bazı markalarda 2 sn kadar bir gecikme ile çekim yapılıyor.



-FM nin ön bölümünde (objektif çevresinde) adaptör takılabilmesi için “filter thread” denen yiv bulunması, teleskopa tutturma konusunda avantaj sağlamaktadır. Gerçi yivli olmayan makinelerin de birçok farklı dizaynı yapılmış olan sehpalarla teleskopa tutturulabileceğini de eklemek gerekir.



2- Teleskop:



-İyi kalitede, optik bileşenleri uygun değerlerde olan (APO ya da benzeri ED, HD”¦), çapı mümkün olduğunca büyük (80 mm ve üzeri tercih edilir), mümkünse su geçirmez ve netleştirme düğmesi rahat ulaşılabilen ve yumuşak olan. Kişisel tercihe göre düz ya da açılı olabilir. Düz teleskoplarla nesneyi bulmak, odaklanmak ve takip etmek daha kolay ancak açılı olanlarla da daha konforlu bir çekim yapılabiliyor oturduğunuz yerden havadaki ya da yüksekteki nesneleri kolayca çekebiliyorsunuz ama oryante olmak için çok zaman geçirmek ve pratik yapmak lazım.




En favori teleskoplar: Leica apo televid 77, Swarowski 80 HD ve Carl-Zeiss diascope 85 T* FL.



- Okuler (EP): en az teleskop kadar önemli hatta daha fazla. Çünkü makinenin çekeceği görüntüyü asıl oluşturan EP’tir. Ne kadar az optik bileşeni varsa o kadar iyidir (genelde 5). Genellikle sabit büyütmeliler tercih edilir (20x, 28x, 32x) çünkü sabit EP’ lerin AFOV (apparent field of viev / görüş açısı denebilir) değerleri ve exit pupil değerleri büyüktür. Ayrıca eye relief denen bir değer daha vardır onun da uzun olması tercih edilir. Yine geniş çaplı olması tercih edilir, vignetting sorununu ortadan kaldıracağı için.




3- Stabilizasyon:



DS tekniği ile büyük büyütmelerde fotoğraf çekilir. Bu nedenle stabilizasyon çok çok önemli. Kompakt makinelerin hızlarını da düşünürsek ki genelde 1/1500 sn yi aşamıyorlar net bir fotoğraf için iyi bir tripod şart. Daha önce de bahsettiğim gibi, uzaktan kumanda deklanşör ya da kablo deklanşör ve tripod kombinasyonu yeterli keskinlikte fotoğraf çekmek için ideal ortamı sağlıyor.


Mahmuzlu kızkuşu: uzaklık 10 metre


Nikon COOLPIX8400


2007/03/31 09:27:11


Image Size: 3264 x 2448


Color


ConverterLens: None


Focal Length: 17.5mm


Exposure Mode: Aperture Priority


Metering Mode: Spot


1/18.7 sec – F/4.3


Exposure Comp.: -0.7 EV


Sensitivity: ISO 50


White Balance: Auto


AF Mode: Manual 0.32 m


Tone Comp: Auto


Flash Sync Mode: Not Attached


Digital Zoom Ratio: 1.00


Saturation comp: 0


Sharpening: None


Noise Reduction: OFF




Ekipmanınızın toplam ağırlığı tripod seçimindeki en önemli etkendir. Tripotun taşıma kapasitesi yeterli olmalı ve ağırlığı sizin ekipmanınızın en az iki katı olmalıdır.



En çok sorulan sorulardan bir tanesi DS ile ne kadar büyütme elde ettiğiniz ya da kaç mm lik objektife denk geldiğidir. Basitçe anlatacak olursam:



Kullandığınız kompakt makinenin 35 mm’ lik bir objektife denk gelen değerlerine bakın. Mesela benim kullandığım Nikon cp 8400 ‘ün değerleri 24-85 mm ye denk geliyor. Tam zoom da önüne 20x telekonvertör takıldığını düşünün 85*20=1700. Evet 1700 mm ye eşdeğer bir büyütme elde etmiş oluyorum 20x değerindeki bir oküler ile. Ancak 20x bir EP 60 mm lik bir teleskopta 20x büyütme sağlarken 80 mm lik bir teleskopta 24x 100mm lik bir teleskopta ise 28x büyütme sağlamaktadır. Bu nedenle benim ekipmanım 85*24= 2040 mm lik objektife eşdeğer büyütme sağlamaktadır.



Benim tecrübem daha çok kuşlar üzerine. Kuşların büyüklükleri ile en iyi görüntünün alınabileceği uzaklık bire bir ilişkili. Büyük bir kuşun (örn: flamingo, pelikan vb.) 30 metreden portresini çekebileceğiniz gibi, serçe büyüklüğünde bir kuşun aynı mesafeden sadece iyi tanısal fotoğrafını alabilirsiniz.


Flamingolar: uzaklık 20 metre civarı,


Nikon COOLPIX8400


2007/02/18 13:27:01


RAW (12-bit)


Image Size: 3280 x 2454


Color


ConverterLens: None


Focal Length: 16.3mm


Exposure Mode: Aperture Priority


Metering Mode: Center-Weighted


1/507 sec – F/4.1


Exposure Comp.: -0.7 EV


Sensitivity: ISO 50


White Balance: Auto


AF Mode: Manual 0.32 m


Tone Comp: Auto


Flash Sync Mode: Not Attached


Digital Zoom Ratio: 1.00


Saturation comp: 0


Sharpening: None


Noise Reduction: OFF




İyi bir kamuflaj yada şans yardımı ile teleskopunuzun minimum netlik mesafesinde (benim 5-6 metre arası) bulunan ufak bir kuşun da portresini çekebilmeniz mümkün.


Tarla kirazkuşu: Uzaklık 6-7 metre


Nikon COOLPIX8400


2006/12/02 14:29:07


RAW (12-bit)


Image Size: 3280 x 2454


Color


ConverterLens: None


Focal Length: 16.3mm


Exposure Mode: Aperture Priority


Metering Mode: Center-Weighted


1/541.1 sec – F/4.1


Exposure Comp.: -0.7 EV


Sensitivity: ISO 50


White Balance: Auto


AF Mode: AF-S


Tone Comp: Auto


Flash Sync Mode: Not Attached


Digital Zoom Ratio: 1.00


Saturation comp: 0


Sharpening: Low


Noise Reduction: OFF




Çok kaba bir hesapla küçük kuşları 10-15 metreden, çok büyük kuşları ise 50 metre ve ötesinden rahatlıkla görüntüleyebilir ve fotoğrafını veya videosunu çekebilirsiniz.


Kuyrukkakan: uzaklık 15 metre


Nikon COOLPIX8400


2006/09/30 15:45:22


RAW (12-bit)


Image Size: 3280 x 2454


Color


ConverterLens: None


Focal Length: 17.5mm


Exposure Mode: Aperture Priority


Metering Mode: Center-Weighted


1/553 sec – F/4.3


Exposure Comp.: -0.7 EV


Sensitivity: ISO 50


White Balance: Auto


AF Mode: Manual 0.47 m


Tone Comp: Auto


Flash Sync Mode: Not Attached


Digital Zoom Ratio: 1.00


Saturation comp: 0


Sharpening: None


Noise Reduction: OFF




Tepeli pelikan: uzaklık 100 metreden fazla


PS ta 1/3′e yakın krop, levels, sharpness ve NI kullanıldı.



Nikon COOLPIX8400


2006/09/09 18:11:58


RAW (12-bit)


Image Size: 3280 x 2454


Color


ConverterLens: None


Focal Length: 13.2mm


Exposure Mode: Aperture Priority


Metering Mode: Center-Weighted


1/1028.8 sec – F/3.7


Exposure Comp.: -0.7 EV


Sensitivity: ISO 50


White Balance: Auto


AF Mode: Manual 0.47 m


Tone Comp: Auto


Flash Sync Mode: Not Attached


Digital Zoom Ratio: 1.00


Saturation comp: 0


Sharpening: None


Noise Reduction: OFF




Mesafe arttıkça, hava şartları da fotoğraf kalitesini ve netliğini etkileyecektir. Sıcak havalarda buharlaşan su veya soğuk havalardaki pus 30-40 metredeki objenin görüntüsünü çok olumsuz etkilemese de 100 metreden sonra ciddi sorunlar ortaya çıkarır. Bu koşullarda çekilen fotoğraflar iyi tanısal özellikten öteye geçemezler.



Birçok fotoğrafçı için kuvvetli ışık sorun oluştururken, digiscoping tekniğinde daha elverişli bir ortam olarak değerlendirilir. Benim kullandığım fotoğraf makinesinin yüksek ISO değerlerinde “kumlanma” (gren) sorunu nedeniyle, 50 ISO en çok kullanmak istediğim değer. Ancak bu değerde hız azaldığı için kuvvetli ışık olan ortamlarda kullanabiliyorum. Genel olarak 100 ISO ile daha fazla çekim yapabiliyorum, oluşan kumlanmayı ise Photoshop ortamında yok ediyorum.



Fotoğraflarımı RAW olarak çekiyorum ve daha sonra kullanım amacına göre Photoshop CS2 programında işliyorum. Web üzerinde yayınlanacak olan fotoğrafları Jpeg olarak işliyor, büyük boy baskılarımı ise ya yüksek çözünürlükte Jpeg yada TIFF olarak işliyorum.




DS’in artıları J ve eksileri L



JÇok yüksek büyütme oranına daha kolay, hafif ve ucuz bir şekilde ulaşırsınız. Ucuz derken D-SLR objektife kıyasla söylüyorum. Yoksa iyi bir teleskop yurt dışında 1000 USD den başlıyor. Bununla kalmıyor iyi bir EP (400 USD civarı), makine (800 USD), adaptör, tripod vs derken yine toplamda 2500 USD yi buluyor.



JEğer kuş gözlemcisiyseniz önünde sonunda bir teleskop alacaksınızdır, böylece bir taşla iki kuş vurmuş (!) olursunuz.



JSadece kuş değil özellikle ürkek olan sürüngen ve memeli fotoğrafları, ayrıca çiçek, böcek, gökyüzü ve hatta mimari fotoğrafları için de çok uygun bir teknik.



JBenim en sevdiğim özelliklerden bir tanesi ise, aynı ekipmanla video çekimi yapabiliyor olmam. Bu sayede azımsanmayacak bir arşivim oluştu.



LDSLR ler kadar hızlı olamazsınız, uçan kuşları seyretmeye alışırsınız, ancak yine de ekipmana alışmanız hızınızı olumlu yönde etkileyecek ve tümünü olmasa bile uçan kuşların da bir bölümünü yakalayabileceksiniz.


Bıyıklı sumru: uzaklık 10 metre


Nikon COOLPIX8400


2006/08/15 15:45:19


RAW (12-bit)


Image Size: 3280 x 2454


Color


ConverterLens: None


Focal Length: 13.2mm


Exposure Mode: Aperture Priority


Metering Mode: Spot


1/806.4 sec – F/5.1


Exposure Comp.: -0.3 EV


Sensitivity: ISO 100


White Balance: Direct sunlight


AF Mode: AF-S


Tone Comp: Auto


Flash Sync Mode: Not Attached


Digital Zoom Ratio: 1.00


Saturation comp: 0


Sharpening: Low


Noise Reduction: OFF




LGenelde tripoda bağlısınızdır hareket kabiliyetiniz fazla olmaz.




LManuel netleme alışana kadar çok zaman ve poz kaybına neden olacaktır.



Türkiye’de teleskop pazarı çok dar olduğu için her yerde gidip, her modeli deneme şansınız yok maalesef. Bu da ekipman seçiminde oldukça önemli bir handikap oluşturuyor. Aynı şekilde adaptör seçimi hatta satın alımı imkansız gibi çünkü ülkemizde pazarı olmadığı için ithal edilmiyor. Kendi tasarımınızı iyi bir tornacıda yaptırabilirseniz ne ala!



DS ile ilgili birçok yabancı site var. Tek yapmanız gereken arama motoruna digiscoping yazıp tarama yapmak. Benim bu yazıyı hazırlarken kullandığım ve size önerebileceklerim ise şunlar:



http://www.optics4birding.com/


http://www.digiscoping.co.uk/


http://www.digiscoped.com/Index.html


http://www.laurencepoh.com/




Okan BİLGE
www.okanbilge.com








Tüm Hakları Saklıdır © All Rights Reserved

www.fotoritim.com Sitesinde Bulunan Yazılı ve Görsel Eserlerin Bütün Hakları ve Sorumluluğu Eser Sahiplerine Aittir.


All Images and Text Published in www.fotoritim.com are Copyright © Protected by The Author, All Rights Reserved.


Use By Author Permission Only.

Okan Bilge : DigiscopingOkan Bilge : DigiscopingOkan Bilge : DigiscopingOkan Bilge : DigiscopingOkan Bilge : DigiscopingOkan Bilge : DigiscopingOkan Bilge : DigiscopingOkan Bilge : DigiscopingOkan Bilge : DigiscopingOkan Bilge : DigiscopingOkan Bilge : DigiscopingOkan Bilge : DigiscopingOkan Bilge : DigiscopingOkan Bilge : Digiscoping

Okan Bilge : Digiscoping” üzerine bir düşünce

  1. Soner Öz

    Dışarıdan bakınca kolayca çekilmiş gibi görülebilen karelerin elde edilmesinin arkasındaki pek çok faktörden biri olan teknik açılıma dair çok güzel bir araştırma/sunum olmuş.

    Maddi açıdan bu tür ekipmanlara harcanacak paraların sonu yok gibi.

    Ama yine de minumum ekipmanların senkronize kullanılmaları ve kişinin kendi tecrübesi ile geliştirebileceği bazı çözümler fiyatları görünce korkmaya gerek olmadığı anlamına geliyor bence.

    Makro fotoğrafçıların objektifi ters çevirip kullanmaları gibi, teleskopları lensleri hatta bazı analog parçaları bile deneyebilir insan diye düşünüyorum. Bu işi sevmek hepsinden önemlisi. Teşekkür ederim güzel anlatım için.

    Reply

Bir Cevap Yazın

E-posta hesabınız yayınlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir


× dokuz = 63

Şu HTML etiketlerini ve özelliklerini kullanabilirsiniz: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <strike> <strong>